X
    Categories: فرهنگ

تصویری از مریخ که لکه هایی آبی رنگ شبیه به دریاچه ای از آب مایع را نشان می دهد !

 

تصویر متحرکی که روان شدن مایع بر سراشیبی گودال راسل مریخ را نشان می دهد/ این تصویر وضوح بالا توسط دوربین استریو ماهواره مارس اکسپرس در تاریخ نوزده نوامبر ۲۰۱۴ و در حین ۱۳,۷۲۸ امین گردشش به دور مریخ گرفته شده است .

مدارگرد مارس اکسپرس آژانس فضایی اروپا تصویر جدیدی از سیاره مریخ به زمین ارسال کرده که لکه های آبی رنگ بزرگی را در دهانه های این سیاره نشان داده که گویی دریاچه ای از آب مایع در آن وجود دارد.آیا اینها دریاچه های آب مایع در مریخ هستند یا توهمی نوری حاصل از پردازش عکس ؟ این پدیده چگونه به وجود آمده است ؟در زمین بادها همواره باعث تغییر محیط زیست ما شده اند مثل صاف و صیقلی کردن و تراشیدن سنگها و موج های موجود در شن های روان .از این نظر مریخ بسیار بیشتر از آنچه تصور میکردید به زمین شبیه است .بر روی مریخ شلاقی از بادها شن و ماسه را از روی سطح مریخ بلند می کند و با سرعت بسیار بالایی در سیاره به جریان می اندازد .این بادها می توانند با سرعتی معادل صد کیلومتر در ساعت بوزند , سرعتی کافی برای به وجود آوردن طوفانی عظیم از گرد و خاک که می تواند به صورت لایه عظیمی مریخ را بپوشاند و به مدت چند روز و یا چند هفته باقی بماند .هم زمان با وزش این بادها محیط اطراف آن ها نیز فرسایش یافته و در طی میلیون ها سال باعث تغییر ویژه گی های سطح و سیمای سیاره می گردند .شواهد این فرایند را می توان در این تصویر از مدارگرد مارس اکسپرس مشاهده کرد .تصویر بخشی از منطقه Arabia Terra است که دهانه هایی با اندازه ها و سنین مختلف وجود دارند .دهانه ها تغییر یافته از تاثیراتی شدیدی ریشه دار در گذشته مریخ هستند که فرسایش را در درجات مختلف نشان می دهند .بعضی دهانه ها هنوز دیواره بیرونی مشخصی دارند و مرکزی صاف و صیقلی دارند .در حالی که بعضی دهانه ها دیواره مشخصی ندارند و صاف و هموار بدون شکل و شمایل بخصوصی هستند . به نظر می رسد که آن ها به سمت ادغام و یکی شدن با محیط اطراف خود پیش می روند .بزرگ ترین دهانه موجود در سمت چپ این تصویر دارای بارزترین دیواره بیرونی با قطری حدود ۷۰ کیلومتر است .در در اولین نگاه به این عکس پدیده ای شگفت انگیز در بزرگ ترین دهانه اش دیده می شود .آیا به راستی این آب مایع است ؟

هفتم مهر ماه سال جاری بود که جهان با شنیدن خبر کشف آب مایع در سیاره مریخ ، شگفت زده شد.اختر شناسان در آن زمان از طریق مدارگرد شناسایی مریخ ناسا (MROO) به تصاویری دست یافتند که شیارها یا رگه هایی تیره رنگ بر روی سیاره مریخ را نمایان کرده بود و گمان بر این بوده که جریان های آبی این کانال ها را روی سطح مریخ ایجاد کرده اند.اما به نظر می رسد دانشمندان در تصمیم گیری در مورد علت پدیدآمدن این شیارها اندکی عجولانه عمل کرده اند.تحقیقات جدید نشان می دهد که رگه های تیره ای که در سراشیبی گودال راسل مریخ پدید آمده آب نیست و در واقع یخ خشک یا همان دی اکسید کربن جامد می باشد.

محققان فرانسوی در نشریه “نیچر ژئوساینس” نوشتند که با تصعید لایه یخ دی اکسیدکربن، این گاز در زیر سطح به تله می افتد و به تدریج فشار آن افزایش می یابد.به گفته آنها این گاز، و نه آب مایع، می تواند علت پیدایش شیارهای روی سطح مریخ باشد؛ شیارهایی که در سطح زمین به آبکند معروف است.

این شیارها که در بسیاری نواحی استوایی مریخ در شیب تپه ها و ماسه زارها حفر شده، معمایی برای دانشمندان بوده است.بعضی محققان می گفتند که اینها شواهدی از گذشته دور و مرطوب مریخ است، اما بسیاری از این شیارها در مقیاس های ژئولوژیکی نسبتا جوان هستند و تعدادی هم تازه درحال شکل گیری اند.

نتیجه اینکه ممکن است چیزی غیر از آب مسئول پیدایش شیارها باشد، چون سطح مریخ در این مناطق سردتر از آن است که آب به شکل مایع در آن شکل بگیرد یا دوام آورد.

سدریک پیلورگت و فرانسوا فورگت از دانشگاه پاریس سودو و دانشگاه سوربن می گویند در پایان زمستان با تصعید این دی اکسیدکربن (تبدیل مستقیم از حالت جامع به گاز)، بخشی از این گاز می تواند زیر یخ خشک به تله بیافتد. عمق این یخ خشک حداکثر ۳۰ سانتی متر است.

عکس های ماهواره ای ناسا نشان می دهد که گودال راسل و تپه شنی عظیم آن محل تشکیل شیارهای تازه است و با کمک همین عکس ها بود که این دو محقق شرایط مزبور را شبیه سازی کردند.آنها دریافتند که افزایش تدریجی فشار گاز می تواند طوری ماسه ها را به جریان بیاندزاد که شیاری به جا بگذارد.

رگه های تیره تپه های شنی گودال راسل در این تصویر به خوبی مشخص است

پیلورگت و فورگت نوشتند:‌

چنین فرآیندی می تواند در سطح گسترده انجام شود و نیازمند آب مایع نیست.

این مهم است چون امکان شکل گیری شیارهایی به پهنای ده ها متر را فراهم می کند – برخلاف شیارهای کوچکتر که دانشمندان در ماه سپتامبر گفتند می تواند ناشی از مقدار کمی آب خیلی شور باشد.به علاوه، براساس مدل سازی این محققان پیش بینی می شود که بهترین شرایط برای شکل گیری این شیارها در همان نقاطی است که عملا مشاهده شده اند.

کالین دونداس از مرکز مطالعات زمین شناسی آمریکا در مقاله ای در نیچر ژئوساینس نوشت که مدل تیم فرانسوی “به خوبی با مشاهدات از پدیده تشکیل شیارها همخوانی دارد” اما افزود که احتمالا چند فرآیند متعدد عامل آنهاست.او نوشت که معلوم شده مریخ هم مثل زمین محیطی پویا دارد و فرآیندهای مختلفی در سطح آن در جریان است.وی می گوید : “عجیب خواهد بود اگر فقط یک فرآیند واحد در تشکیل شیارها نقش داشته باشد.”

منبع :